- Upośledzenie umysłowe - Serwis Pomoc Dziecku

Strona główna » Słownik problemów » Niepelnosprawność intelektualna, upośledzenie umysłowe

Upośledzenie umysłowe

 

Upośledzenie umysłowe – jest zaburzeniem powstającym w okresie rozwojowym (…). Jest to zaburzenie obniżające potencjał rozwojowy dziecka. Ten niekorzystny stan psychofizyczny może być uwarunkowany różnymi czynnikami patogennymi. Upośledzenie umysłowe jest zaburzeniem trwałym, ale niepostępującym w sytuacjach zapewniających właściwą rehabilitację dziecku niepełnosprawnemu. Zaburzenie to jest zróżnicowane objawowo. Najczęściej  zauważa się totalne – rozlane upośledzenie umysłowe: objawy świadczące o nieprawidłowym rozwoju obejmują całą osobowość, świadczą o deficytach w myśleniu, mowie, mimice, motoryce, spostrzeganiu, pamięci, uwadze. Cechą wspólną wszystkich osób upośledzonych umysłowo jest niedorozwój wyższych funkcji poznawczych – funkcji najmłodszych, najpóźniej powstających w ontogenezie. (…) O upośledzeniu umysłowym w każdej fazie rozwoju będą świadczyły nieadekwatne do wieku kompetencje poznawcze, społeczne i motoryczne. Podczas dokonywania oceny dotychczas nabytych kompetencji uzyskane wyniki będą świadczyły o opóźnionym rozwoju psychoruchowym – umysłowym, z którym współwystępować będą trudności w uczeniu się i trudności w społecznym przystosowaniu (…). Wyniki uzyskane w pomiarach rozwoju psychoruchowego, a głównie umysłowego, będą mniejsze przynajmniej o dwa odchylenia standardowe od średniej pomiaru uzyskanej w populacji, do której należy dana osoba, jej IQ będzie poniżej 70.

Obecnie przyczyny powstania niepełnosprawności intelektualnej ujmuje się szeroko, poszukując zarówno uwarunkowań organicznych (uszkodzenia mózgu wielorakiego pochodzenia), jak i kulturowych (długo trwająca, od wczesnych faz rozwoju, deprywacja potrzeb biopsychicznych dziecka).

Zależnie od stopnia obniżenia możliwości rozwoju i usamodzielnienia się społecznego dziecka wyróżnia się cztery stopnie upośledzenia umysłowego.

 

Lekkie upośledzenie umysłowe

Osoby należące do tej  grupy są zdolne do „uczenia się”. Ich poziom intelektualny w okresie dorosłości może być porównywalny do obserwowanego u przeciętnego 10-latka (mogą wykonywać testy inteligencji podobnie jak 10-latek). Natomiast ich przystosowanie społeczne może być podobne do przystosowania osób zdrowych wchodzących w fazę dojrzewania (…). Wymagają jednak pewnego stopnia dozoru, gdyż mają ograniczoną zdolność przewidywania konsekwencji własnych zachowań. Dzięki wcześnie rozpoczętej rewalidacji, właściwie zorganizowanemu kształceniu specjalnemu mogą opanować podstawy wiedzy szkolnej, nauczyć się nieskomplikowanych umiejętności zawodowych, osiągnąć duży stopień samodzielności.

 

Umiarkowane upośledzenie umysłowe

Osoby z tym stopniem upośledzenia mogą nauczyć się w ograniczonym zakresie czytać i pisać (zwykle pojedyncze słowa), nabyć w toku właściwie zorganizowanej rewalidacji nieskomplikowane umiejętności dotyczące obsługiwania siebie i werbalnego komunikowania się oraz wykonywania prostych czynności zawodowych. W okresie życia dorosłego uzyskują poziom intelektualny nie przekraczający poziomu dziecka zdrowego w wieku czterech do siedmiu lat. Zdarza się, że ujawniają dobrze opanowane, fragmentaryczne umiejętności oraz wykazują fragmentaryczne uzdolnienia. (…). Wcześni rozpoczęta rehabilitacja, zainteresowanie i wsparcie ze strony rodziców pozwala osobom umiarkowanie upośledzonym osiągnąć częściową samodzielność w codziennych czynnościach oraz akceptowany społecznie sposób zachowania.

 

Znaczne upośledzenie umysłowe

Osoby, dla których charakterystyczny jest ten stopień upośledzenia, często oceniane są jako upośledzone w sposób uzależniający od innych. Występują u nich wielozakresowe zaburzenia – sensoryczne, motoryczne, oraz zdolności werbalnego komunikowania się. W procesie wcześnie zorganizowanej rewalidacji opanowują w ograniczonym stopniu umiejętności związane z przestrzeganiem higieny osobistej, wykonywaniem podstawowych czynności samoobsługowych. (…)

 

Głębokie upośledzenie umysłowe

Osiągany poziom rozwoju przez osoby należące do tej grupy uzasadnia konieczność stałego ich wspierania w podstawowych czynnościach życiowych. U części osób z tej grupy występuje głęboki deficyt rozwoju uniemożliwiający wykonanie najbardziej elementarnych czynności. Jeśli nabywają umiejętność werbalnego komunikowania się to zazwyczaj jest ona ograniczona do kilku zniekształconych słów kojarzonych z powtarzającymi się zdarzeniami. Wśród osób głęboko upośledzonych umysłowo powszechne są deformacje fizyczne, patologia ośrodkowego układu nerwowego oraz niedobory wzroku. U osób głęboko upośledzonych występują bardzo często inne, dodatkowe zaburzenia, np. napady drgawkowe, deficyty wzroku i słuchu oraz inne różnorodne deformacje fizyczne.

 

Źródło: Maciarz A. (2005). Mały leksykon pedagoga specjalnego. (s.83) Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls

Siwek S. Upośledzenie umysłowe (ss.31-88) W: Borkowska A., Domańska Ł. (2006). Neuropsychologia kliniczna dziecka. Warszawa: PWN

Drukuj | Wyślij znajomym | Zgłoś błąd w artykule
Autor wiadomości: Ewa Krawczyk | Data: 2009-08-08 08:56
Ilość wyświetleń 23772

Czytaj także

Copyright @ 2010 Urząd m.st. Warszawy Biuro Edukacji i Poradnia TOP

Administrator: mail | Archiwum | Mapa serwisu