Pomoc dziecku

 logo serwisu pomoc dzieciom Serwis Pomoc dziecku

Zadbaj o rozwój swojego dziecka

Zdjęcie usmiechniętej rodziny

WWR dziecka niepełnosprawnego

Data dodania poniedziałek, 4 sierpnia 2014
Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka niepełnosprawnego

 Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka niepełnosprawnego Z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań, przeprowadzonego w maju 2002 r. wynika, że na 6 941 652 żyjących w naszym kraju dzieci w wieku od 0 do 14 lat aż 184 206 jest niepełnosprawnych. Brak natomiast informacji dotyczących zakresu występowania zaburzeń w rozwoju u dzieci w wieku 0 do 7 lat. Wiadomo jedynie, ze wskutek nieprawidłowego przebiegu ciąży, powikłanego porodu u około 1,2% rodzących się dzieci, zarówno w naszym kraju, jak i na świecie, rozpoznawane są choroby metaboliczne, genetyczne, uszkodzenia zmysłów, mózgowe porażenie dziecięce lub inne poważne wady rozwojowe. Wsparcia i pomocy ze strony specjalisty wymagają jednak nie tylko te dzieci, u których stwierdzono widoczną niepełnosprawność, ale także wcześniaki, dzieci z niską wagą urodzeniową, niedotlenieniem mózgu w czasie porodu itp.

T. Serafin w poradniku dla organizatorów działań, dla terapeutów oraz dla rodziców Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole (por. bibl.) pisze, że około 20 % populacji w wieku szkolnym nie może sprostać wymaganiom stawianym przez szkołę, przy czym tylko 3% z tej grupy zostało zdiagnozowanych jako osoby niepełnosprawne lub przejawiające trudności w adaptacji społecznej. Otwarte więc pozostaje pytanie: czy wczesne rozpoznanie i terapia dziecka od chwili stwierdzenia zaburzeń rozwojowych spowodowałoby zmniejszenie wyników tej smutnej statystyki?

Wszyscy bowiem wiemy, że pierwsze sześć lat życia to okres szczególnej wrażliwości, warunkujący kształtowanie się późniejszych osobowościowych struktur regulacyjnych. W tym wieku następuje najbardziej intensywnie zarówno uczenie się społeczne, jak i rozwój wszystkich funkcji poznawczych. Wyrównywanie szans niepełnosprawnych to praca z dzieckiem od momentu stwierdzenia zaburzeń psychofizycznych. Tylko wówczas bowiem można zapewnić mu optymalne warunki rozwoju. Wsparcia w tym czasie potrzebuje również rodzina, która czuje się zagubiona i zestresowana niepełnosprawnością swojego potomka. Dlatego też wczesna specjalistyczna pomoc całej rodzinie powinna zapewnić dziecku wychowanie w poczuciu ufności, bezpieczeństwa, sprawstwa i dobrze ukierunkowanej aktywności do eksploracji poznawczej otoczenia.

              Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie wczesnego wspomagania rozwoju dzieci określa warunki i sposób realizacji tego zadania.

·        Wspomaganie może być organizowane w domu dziecka, przedszkolu, szkole podstawowej, w tym specjalnej, w specjalnych ośrodkach oraz publicznych i specjalistycznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych pod warunkiem, że mają one możliwość realizacji wskazań zawartych w opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, dysponują środkami dydaktycznymi i sprzętem niezbędnym do realizacji tego zadania. Miejsce prowadzenia zajęć ustala dyrektor placówki w uzgodnieniu z rodzicami.

·        Dyrektor placówki, w której jest realizowane wczesne wspomaganie, powołuje do koordynacji tego zadania zespół, w skład którego wchodzą osoby mające przygotowanie do pracy z małymi dziećmi o zaburzonym rozwoju psychoruchowym, tzn. pedagoga posiadającego kwalifikacje odpowiednie do rodzaju niepełnosprawności dziecka, w szczególności: oligofrenopedagoga, tyflopedagoga lub surdopedagoga, psychologa, logopedę, innych specjalistów w zależności od potrzeb dziecka i jego rodziny. Do zadań zespołu należy w szczególności: ustalenie na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka kierunków i harmonogramu działań w zakresie wczesnego wspomagania i wsparcia rodziny dziecka, nawiązanie współpracy z zakładem opieki zdrowotnej lub ośrodkiem pomocy społecznej w celu zapewnienia dziecku rehabilitacji, terapii lub innych form pomocy, opracowanie i realizowanie z dzieckiem i jego rodziną indywidualnego programu wczesnego wspomagania, analizowanie skuteczności zawartych w nim zadań i wprowadzanie zmian stosownie do potrzeb dziecka i jego rodziny. Zespół ma obowiązek szczegółowego dokumentowania działań.

·        Ważnym zadaniem zespołu jest współpraca z rodziną poprzez: udzielanie pomocy w zakresie kształtowania postaw i zachowań pożądanych w kontaktach z dzieckiem, wzmacnianie więzi emocjonalnej pomiędzy rodzicami i dzieckiem, rozpoznawanie zachowań dziecka i utrwalanie właściwych reakcji na te zachowania, udzielanie instruktażu i porad oraz prowadzenie konsultacji w zakresie pracy z dzieckiem, pomaganie w przystosowaniu warunków w środowisku domowym do potrzeb dziecka oraz w pozyskaniu i wykorzystaniu w pracy z nim odpowiednich środków dydaktycznych i niezbędnego sprzętu.

·        Zajęcia w ramach wczesnego wspomagania organizuje się w wymiarze 4 do 8 godzin w miesiącu, w zależności od możliwości psychofizycznych i potrzeb dziecka oraz jego rodziny. Mogą one być prowadzone indywidualnie lub, w przypadku dzieci, które ukończyły 3 rok życia, w grupach liczących 2 lub 3 osoby, z udziałem ich rodzin.

Optymalnymi warunkami do prowadzenia zarówno diagnozy, jak i terapii małego dziecka jest jego naturalne środowisko, tzn. rodzina. Tylko bowiem w znanym otoczeniu, dającym poczucie bezpieczeństwa możemy trafnie ocenić i rozwijać jego możliwości psychofizyczne. M. Piszczek (por. bibl.) sugeruje, żeby w diagnozie funkcjonalnej małego dziecka  uczestniczyli wszyscy członkowie zespołu oraz rodzice. Godny polecenia jest model TPBA (Transdisciplinary Play – Based Assessment) opracowany przez J. Belsky,  J. B. Calhoun, R. R. Fewell, M. Parten. Diagnoza prowadzona zgodnie z tą koncepcją podczas sesji zabawy z dzieckiem przebiega w sześciu fazach:

·        Faza I – nieustrukturalizowana facylitacja. Dziecko bawi się dowolnie wybranymi zabawkami. Terapeuta (zwany facylitatorem) towarzyszy mu, wspiera, odzwierciedla jego zachowania i, gdy jest to możliwe, stara się „podnieść” poziom jego spontanicznej zabawy. Nie robi tego jednak w sposób dyrektywny i uczenie ogranicza do minimum.

·        Faza II – strukturalizowana facylitacja. Terapeuta nakłania dziecko do różnych form aktywności poznawczej i językowej.

·        Faza III – interakcja dziecko – dziecko. Do sali, w której odbywa się diagnoza, zaprasza się rówieśnika lub niewiele starsze dziecko. Terapeuta ułatwia dzieciom nawiązanie kontaktu i podsuwa różne zabawki.

·        Faza IV – interakcja rodzice – dziecko. Terapeuta prosi rodziców o przyłączenie się do zabawy dziecka. Wspólnie demonstrują, w jaki sposób bawią się z dzieckiem w domu. Terapeuta może w ten sposób zdiagnozować przejawy różnych trudności pojawiających się w relacji między rodzicami z dzieckiem. Potem następuje separacja. Rodzice opuszczają pomieszczenie, dziecko pozostaje samo (informuje się je, że rodzice wrócą za kilka minut) i bawi się w  wybrany przez siebie sposób. Po tym okresie facylitator zaleca rodzicom przeprowadzenie z dzieckiem bardziej strukturalizowanych zabaw.

·        Faza V – zabawa motoryczna. Faza ma dwa etapy: nieustruktalizowanej,  w której facylitator wspiera dziecko w trakcie jego swobodnych zabaw motorycznych na znajdujących się w sali sprzętach do zabaw motorycznych, i strukturalizowanej, w trakcie której zabawą kieruje terapeuta.

·        Faza VI – poczęstunek. Dziecko może sobie zaprosić na poczęstunek kolegę, z którym bawiło się w czasie sesji diagnostycznej.

Literatura: 

1.      Kwiatkowska K: Metoda Video Home Training (VHT) i jej zastosowanie w pracy z rodziną z dzieckiem niepełnosprawnym (opis przypadku). „Rewalidacja” 1(7)/ 2000.

2.      Olechnowicz H: U źródeł rozwoju dziecka. WSiP, Warszawa 1999.

3.      Piszczek M: Różne modele funkcjonowania zespołu specjalistów odpowiedzialnych za diagnozę i edukację dzieci głębiej upośledzonych umysłowo. „Rewalidacja” 1(15)/2000.

4.      Rozporządzenie MENiS z dnia 4 kwietnia 2005 r. w sprawie warunków organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Dz. U. Nr 68, poz. 587.

5.      Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z uszkodzonym wzrokiem i dodatkowymi niepełnosprawnościami. Poradnik dla nauczycieli szkół ogólnodostępnych. Red. G. Walczak. MENiS, Warszawa 2005.

6.      Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z uszkodzonym wzrokiem. Poradnik dla nauczycieli szkół ogólnodostępnych. Red. G. Walczak. MENiS, Warszawa 2005.

7.      Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole. Poradnik dla organizatorów działań, dla terapeutów oraz dla rodziców. Red. T. Serafin. MENiS, Warszawa 2005.

 

 

 źródło:qt=wczesne+wspomaganie+rozwoju&p=2